• Design
  • Ecodesign

Een nadere blik op ecodesign

2 oktober 2019

Yasmina Yasmina Touiss Ecodesign Manager +32 470 68 57 10 yasmina.touiss@mad.brussels

Atelier Peau
Atelier Peau © Eline Willaert

Ecodesign, ecoconceptie, ecoverantwoordelijk, green, duurzaam,  slow … Allemaal termen die brandend actueel zijn, maar wat zit er achter deze concepten? Hoe positioneren designers (product, industrieel, dienstverlening of mode) zich ten aanzien van deze thematiek? Hoe komt ecodesign in hun praktijk tot uiting? 

De klimaatproblematieken waarmee we vandaag worden geconfronteerd, dwingen ons om heel onze manier van leven, de manier waarop we ons voeden, reizen, consumeren en vooral de manier waarop we produceren, in vraag te stellen en te herzien. De designer, de eerste schakel van de creatie van een product, een dienst of een kledingstuk, speelt dan ook een sleutelrol in de verbetering van de milieu-impact van de voorwerpen waarmee we ons omringen. 

"Ondernemingen moeten hun verantwoordelijkheid nemen voor de producten die ze op de markt brengen. Wij, designers hebben de macht om een product te ontwerpen dat zowel vriendelijk is voor het milieu als voor de mensen die het produceren en het gebruiken." Veronika Vimpelova.

“Het oplossen van de klimaatcrisis is de grootste en de meest ambitieuze uitdaging waarmee de homo sapiens ooit werd geconfronteerd,”

Greta Thunberg, Wereld Economisch Forum, 2019

In deze tijd waarin onze manier van consumeren in het middelpunt van een daadwerkelijke verandering staat, moet de designer zijn manier van ontwerpen grondig herzien. 

 Het is in deze context dat “ecodesign” een concept wordt, een wijdverbreide praktijk, die echter niet expliciet en noch transparant is. “Ik denk dat ecodesign een term is die nog altijd slecht wordt gedefinieerd en die een veel te ruim spectrum van praktijken dekt, ongeacht of ze lovenswaardig of betwistbaar zijn. Voor mij is er nog geen bevredigende definitie en ik gebruik ecodesign alleen maar bij gebrek aan beter…” Thomas Billas (HIER).

Ecodesign is een Engelse term die letterlijk naar het Nederlands wordt vertaald als ecoconceptie. Ecodesign kan worden gedefinieerd als de benadering van (of het streven naar) de integratie van milieukwesties in de conceptie en de ontwikkeling van een product, met de bedoeling de milieu-impact ervan te verminderen tijdens zijn gehele levenscyclus.

Op die manier is ecodesign eerder een benadering, een streven, een ambitie is dan een einddoel op zich. Zoals kleermaker en kledingdenker Annelies Bruneel suggereert: “Ecodesign is een richting die je moet volgen, geen resultaat.” De term verwijst dus naar een inspanningsverplichting en niet naar een streefdoel dat men kost wat kost moet bereiken. 

Zonder een gemeenschappelijke, duidelijke en voorgedefinieerde doelstelling, is ecodesign gedoemd tot een veelvoud van interpretaties en een zogenaamde rechtvaardiging van min of meer deugdzame praktijken. 

Elke designer integreert het op een andere manier in zijn praktijk:

 “Bij elke keuze die we maken, zouden we ons moeten afvragen welke impact het heeft op het milieu?” Thomas Billas (HIER)

“Ik kies ervoor om mijn ontwerpen enkel te maken in stoffen zoals biologisch katoen, biologisch linnen, hennep, diervriendelijke zijde of iets gelijkaardigs.” Veronika Vimpelova

© Pavlina Vozenilek / Models: Sarah Nemcova / Fyodor Houtheusen / MUA and hair: Iga Vasylczuk /Design : Veronika Vimpelova
© Pavlina Vozenilek / Models: Sarah Nemcova / Fyodor Houtheusen / MUA and hair: Iga Vasylczuk /Design : Veronika Vimpelova
© Pavlina Vozenilek / Models: Sarah Nemcova / Fyodor Houtheusen / MUA and hair: Iga Vasylczuk /Design : Veronika Vimpelova
©Pavlina Vozenilek / Models: Sarah Nemcova / Fyodor Houtheusen / MUA and hair: Iga Vasylczuk /Design : Vernoka Vimpelova

“Tijdens mijn workshops vraag ik naar mijn klanten hun dagelijkse gewoontes, hun behoeftes, enz. Enkel zo kunnen we stuks co-creëeren die binnen tien jaar nog zullen worden gedragen.” Annelies Bruneel

Ondanks een gefragmenteerde interpretatie van het begrip, wijst alles erop dat ecodesign een gedeelde ambitie wordt die in elk project wordt geïntegreerd. Maar zou het bewustzijn rond de impact op het milieu niet het minimum moeten zijn dat men mag verwachten van alle beroepen van onze samenleving? 

Wordt vervolgd. 



*De grondbeginselen van ecodesign werden geïllustreerd tijdens de “Buy now. Pay Later. Everything should be ecodesign” tentoonstelling van MAD
**Deel van de definitie van ADEME (Frans agentschap voor leefmilieu en energiebeheersing)
***Departement eco-conceptie van UCM 

Yasmina Yasmina Touiss Ecodesign Manager +32 470 68 57 10 yasmina.touiss@mad.brussels