Maak kennis met Nicolas Zanoni, een Franse ontwerper met Argentijnse roots, momenteel gevestigd in Brussel. Zijn werk daagt de traditionele verwachtingen van hedendaags design uit en vervaagt de grens tussen functie en sculptuur. Onregelmatig, uniek en handgemaakt: zijn objecten bevatten vaak een sterk gevoel van experiment. Met een achtergrond in industrieel ontwerp aan La Cambre nodigt zijn werk uit tot aanraking en tot een heroverweging van hoe we kijken naar de alledaagse objecten waarmee we ons omringen.
In dit gesprek spraken we met Zanoni over zijn creatieve proces en bijdrage aan de tentoonstelling Home Sweet Home, waar zijn werk momenteel te zien is. Hij reflecteert op hoe zijn vogelhuisje tot stand kwam, zijn manier van ontwerpen en de ideeën die zijn praktijk blijven vormgeven.
In plaats van een vaste methode, zit er in je objecten een sterk gevoel van experiment en intuïtie. Hoe heb je deze aanpak ontwikkeld?
"Er gaat altijd veel onderzoek aan vooraf. Dat is eigenlijk een van mijn favoriete onderdelen van het proces. Het gaat om het vinden van mijn eigen benadering en mijn eigen manier van werken met materialen. Ik ontwikkel geen volledig nieuwe materialen die nog niet bestaan, maar wel nieuwe manieren om bestaande materialen te gebruiken."
"Het is voor mij heel belangrijk om materialen op een onconventionele manier te gebruiken, of om traditionele technieken toe te passen in een onverwachte context. Wanneer ik bijvoorbeeld met aluminium werk en weeftechnieken, heb ik het weven niet uitgevonden. Ik gebruik gewoon een traditionele techniek met een ander materiaal. Met ‘ander’ bedoel ik een materiaal dat niet vaak op die manier wordt gebruikt, of niet gebruikelijk is binnen mijn vakgebied."
"Ik ontwikkel persoonlijke benaderingen en wil begrijpen hoe materialen zich gedragen. Daarom experimenteer ik veel. Het is een proces waar ik echt van geniet. Van daaruit probeer ik die experimenten te vertalen naar objecten. Design is voor mij een taal die bestaat uit objecten en ik gebruik die om mijn onderzoek te vertalen."
Hoe vind je de balans tussen functionaliteit en de abstracte aspecten die je graag ontdekt?
"Ik vind het belangrijk dat alle objecten die ik maak kunnen bestaan in een huiselijke omgeving. Ik wil dat mijn objecten gebruikt worden en dat mensen ermee leven. Niet dat ze simpelweg op een sokkel worden geplaatst. Functionaliteit is natuurlijk belangrijk, maar voor mij gaat de functie van een object verder dan het praktische gebruik. Het gaat er ook om hoe het een omgeving verandert. Ik geloof dat we beïnvloed worden door de ruimtes waarin we leven en in die zin is de eerste functie van een object om de mensen te beïnvloeden die ermee in contact komen."
"Ik probeer het esthetische en sculpturale aspect van een object in balans te brengen met de functionaliteit. Die balans is wat een object tot leven brengt. Ze ontstaat uit de dialoog tussen hoe je een object maakt en hoe het uiteindelijk gebruikt zal worden. Zo kan ik bijvoorbeeld een bijzettafel ontwerpen, maar als je die rond een tafel plaatst, kan ze gemakkelijk een kruk worden. De omgeving bepaalt het object vaak evenzeer als het object zelf. Toch respecteer ik functionele beperkingen via afmetingen. Je kunt bijvoorbeeld geen plank maken die slechts wee centimeter diep is."
Wanneer ben je begonnen met het ontwerpen van objecten en was het moeilijk om je eigen stijl te vinden?
"Ik heb niet één specifieke stijl. Het stuk dat ik bijvoorbeeld voor Home Sweet Home maakte, is gelasercut , wat betekent dat het proces veel nauwkeurig computerwerk vereiste. Tegelijk maak ik ook stukkenzoals Pyrofoam, die een intensiever productieproces hebben. Daardoor kan mijn werk verschillende richtingen uitgaan. Ik raak vrij snel verveeld als iets te repetitief wordt, dus ik wissel graag van aanpak."
"Wat wel terugkomt in mijn werk, is een gevoel van spanning binnen de objecten. Er is ook een zekere speelsheid en een gevoel van interactie. Alles is opgebouwd rond het idee om het materiaal waarmee ik werk tot leven te brengen. Ik probeer geen specifieke stijl te definiëren of na te streven. Natuurlijk word ik beïnvloed door veel dingen die mijn visie vormen, maar ik wil niet vastzitten aan één stijl. Ik wil dat elk project zichzelf op zijn eigen manier uitdrukt, in plaats van alles in een herkenbare stijl te dwingen. Je moet jezelf niet beperken tot één stijl zodat mensen je werk gemakkelijk herkennen. Ik probeer niemand te plezieren. Het enige wat voor mij echt telt, is dat mijn werk authentiek aanvoelt."
Wat was je inspiratie voor het vogelhuisje?
"Dit stuk maakt deel uit van een nieuwe reeks in mijn collectie, genaamd Spinner. De Spinner-serie bestaat momenteel uit een salontafel, een kruk, een vaas en nu dus ook een vogelhuisje. Op een bepaaldemanier zie ik dit project als een stijloefening. Alle ontwerpers kregen de opdracht om hetzelfde object te ontwerpen, maar iedereen benaderde het via zijn eigen taal en materiaalkeuzes. Voor mij ging het vooralom verkennen en mezelf toestaan om van het proces te genieten."
"Het hele object is gemaakt uit gelasercutte onderdelen met veel decoratieve offcuts. De inspiratie kwam van geoptimaliseerde topologie, zoals je die vaak ziet in objecten zoals rolschaatsen, wielen en schijfremmen. In die objecten wordt materiaal verwijderd om gewicht te verminderen terwijl de sterkte behouden blijft. Voor mij voelen die vormen als hedendaagse ornamenten. Vroeger had je Art Nouveau, met zeer decoratieve vormen. Hier komt de inspiratie ook uit dat soort vormen en bogen."
"Een ander belangrijk element zijn de wielen, die ik rondom het object wilde plaatsen. In theorie zou het object slechts drie wielen nodig hebben om te draaien, maar ik heb het overladen om een gevoel van herhaling te creëren. De wielen zelf zijn rolschaatswielen. Dit project was ook een experiment voor mij, een manier om een idee te verkennen dat kan leiden tot een volgend werk. Ik geloof sterk dat elk stuk moet bijdragen aan het ontstaan van het volgende."
Hoe heb je het ervaren om een vogelhuisje te ontwerpen, aangezien het geen gebruikelijk object is?
"Het ging allemaal heel snel. Ik had ongeveer een anderhalve maand om het vogelhuisje te maken. Het idee kwam vrijwel meteen bij me op. De grootte en algemene afmetingen waren vanaf het begin duidelijk. Het enige dat echt tijd kostte, was het verfijnen van de lijnen en het vinden van de juiste vormen. Het vergde behoorlijk wat computerwerk, wat ik soms prettig vind omdat het een rustiger ritme in het proces brengt. Het is fijn om die afwisseling te hebben."
"Ik hoefde alleen elk element te ontwerpen, alle onderdelen te bestellen en ze te assembleren. Het deed me een beetje denken aan toen ik tiener was en veel fietste. Ik kocht vaak losse onderdelen en zette die zelf in elkaar. Dit vogelhuisje deed me denken aan dat gevoel van je eigen fiets of speelgoed bouwen."
Welk verhaal vertelt jouw vogelhuis?
"Het draait en is gemaakt van metaal, dus ik weet niet of een vogel er daadwerkelijk in zou willen gaan. Ik geloof dat niet elk object dat ik maak serieus hoeft te zijn. Home Sweet Home is een groot project met bekende ontwerpers en ik wilde er een speels in brengen. Het is zo'n opdracht waarbij je speels mag zijn."
"Een draaiend vogelhuis kan ook werken als speelgoed voor papegaaien of andere kleine vogels. Op een bepaalde manier voelt het meer aan al een speelgoed dan een traditioneel vogelhuis, iets waar vogel plezier mee kunnen hebben. Een thuis is onze speeltuin als mensen en je moet er plezier in kunnen hebben. Op dezelfde manier moet een vogel van een vogelhuisje kunnen genieten."